Πως προέκυψε το "Solun"???

[Nikolaz]

Το παρακάτω άρθρο βρέθηκε εδώ.

Η σλαβική ονοματοδοσία της μακεδονικής μητροπόλεως δεν έχει μέχρι σήμερα διευκρινισθεί ικανοποιητικά. Όλες οι προσπάθειες ετυμολόγησης του σλαβικού ονόματος Solun ξεκινούν από την προϋπόθεση ότι αυτό προήλθε είτε από το δημώδη τύπο Σαλονίκη, είτε από τον τύπο Saruna της Αρωμουνικής. Η ερμηνεία όμως αυτή προσκρούει σε μιαν ανυπέρβλητη, κατά τη γνώμη μου, δυσκολία, μια και δε μας παρέχει μια ευλογοφανή εξήγηση, γιατί αποβλήθηκε η κατάληξη –ίκη στα σλαβικά. Η επικρατέστερη από τις παρόμοιες προσπάθειες ετυμολόγησης (η οποία διατυπώθηκε πριν από 60 περίπου χρόνια από το βούλγαρο γλωσσολόγο Stojan Romanski) λαμβάνει, μάλιστα, ως δεδομένο ένα εξωγλωσσικό φαινόμενο, το οποίο είναι αδύνατο να καταδειχθεί: κατά το βούλγαρο γλωσσολόγο οι Σλάβοι, ακούγοντας τον τύπο «Σαλουνίκ» εξέλαβαν την κατάληξη ικ(η) ως υποκοριστικό επίθημα και, επειδή τους φαινόταν παράλογο να χρησιμοποιούν για μια μεγαλούπολη ένα υποκοριστικό όνομα, απάλειψαν με την καθημερινή χρήση του ονόματος της «υποκοριστική» κατάληξη –ικη.

Η λύση, ωστόσο, είναι απλούστερη και ανταποκρίνεται απόλυτα στη μορφολογία των σλαβικών γλωσσών: το όνομα Solun αποτελεί παράγωγο που σχηματίστηκε από το προσηγορικό Solь = «αλάτι» μέσω του επιθήματος –un. Θα μπορούσαμε λοιπόν, περνώντας στο σημασιολογικό περιεχόμενο του ονόματος, να συμπεράνουμε ότι η Θεσσαλονίκη ήταν για τους Σλάβους η «πόλη του αλατιού», ερμηνεία που ενισχύεται, άλλωστε, από μαρτυρίες του 7ου αιώνα για την ύπαρξη μεγάλων αλυκών στην πόλη του Αγίου Δημητρίου.

Αξίζει, όμως, να σημειωθεί εδώ ότι η ονοματοδοσία αυτή δε φέρει ένα από τα επιθήματα, με τα οποία σχηματίζονται τα συνήθη σλαβικά τοπωνύμια. Το επίθημα «un», όπως πολύ πειστικά έδειξε ο R.Jakobson, χαρακτηρίζει κατά την πρώιμη αυτή περίοδο (7ος αιώνας) αποκλειστικά τα θεοφόρα και τα μυθολογικά ονόματα της Κοινής Σλαβικής. Θα μπορούσε, λοιπόν, να υποθέσει κανείς ότι οι «βάρβαροι» εξωτερίκευσαν το δέος με το οποίο αντίκρυζαν την «πόλη του αλατιού» (πολύτιμου οικονομικού αγαθού για την εποχή εκείνη), προσδίδοντας σ’ αυτήν ένα όνομα-ταμπού;

Θα διστάζαμε ίσως να απαντήσουμε καταφατικά, αν δε μας ενθάρρυνε η ύπαρξη ενός δεύτερου, ταυτόσημου τεκμηρίου στον ελληνικό χώρο: η σλαβική ονομασία της Λαμίας, πόλης που δεσπόζει στο σιτοβολώνα της Α.Στερεάς, είναι Zitun (=Ζητούνι). Τοπωνύμιο που, μορφολογικά, έχει την ίδια προέλευση, μια και σχηματίστηκε με το ίδιο ακριβώς επίθημα (-un) από το σλαβικό προσηγορικό zito = «σιτάρι».

Το σημειωτικό ζεύγος «ψωμί-αλάτι» που αντανακλάται από τα δύο σλαβικά τοπωνύμια έχει αρχέγονες ρίζες στη σλαβική παράδοση που επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας ως τελετουργικός συμβολισμός κατά την τιμητική υποδοχή των ξένων. Η ανίχνευσή του στον προφορικό κώδικα των Σλάβων εκείνων, που διεισδύουν στον ελλαδικό χώρο ως έποικοι και καλλιεργητές, θα μας επέτρεπε ίσως να δούμε και εμείς σήμερα από τη δική τους σκοπιά το νέο κόσμο που θα τους περιβάλλει, μέχρις ότου απωλέσουν οριστικά την εθνογλωσσική τους ταυτότητα.