Μηνύματα από την Τουρκία

[Orphic_Hymn]

Μηνύματα από την Τουρκία

Πηγή: The Economist, επιμέλεια, Δημήτρης Θωμάς - 13/03/2008

Οι περισσότερες ξένες επενδύσεις αναμένεται να έλθουν με την πώληση της κρατικής τράπεζας Halkbank

Όταν η δεύτερη μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα, η Alpha Bank, το 2006 έκλεισε συμφωνία να αγοράσει το 50% τουρκικής Τράπεζας, όλοι περίμεναν ότι η κυβέρνηση της Τουρκίας θα “έδινε τις ευλογίες της” στην οικονομική αυτή συμφωνία.

Η μεγάλη αντίπαλος της Alpha Bank, η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, είχε μόλις αγοράσει μια άλλη μικρή τουρκική τράπεζα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ιστορική αντιπαλότητα της Τουρκίας με την Ελλάδα δεν είναι απαραίτητα ανυπέρβλητο εμπόδιο για την οικονομική συνεργασία στην περιοχή.

Οι ελεγκτικές αρχές της Τουρκίας όμως απέρριψαν τελικά την συμφωνία χωρίς να δικαιολογήσουν την απόφαση τους.

Μια θεωρία που προβάλεται από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι η συμφωνία ακυρώθηκε για λόγους εθνικής ασφάλειας. Και αυτό γιατί μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Alpha Bank είναι πρώην Αρχηγός της ελληνικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.

Μια άλλη πιθανότητα είναι να έχει αναπτυχθεί στην Τουρκία, “μίσος” κατά των ξένων επενδυτών λόγω του ότι το 40% των τραπεζών και το 70% των εισειγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών είναι πλέον σε ξένα χέρια.

Ότι και να συμβαίνει αυτή δεν φαίνεται να είναι η κατάλληλη στιγμή για να αναπτυχθεί οικονομικός εθνικισμός στην Τουρκία. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση και η επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας ανησυχούν τους ξένους επενδυτές.

Η Τουρκία φαίνεται ότι είναι εξαιρετικά ευάλωτη στις κινήσεις των ξένων επενδυτών λόγω του μεγάλου ελλέιμματος του ισοζυγίου εξωτερικών της συναλλαγών.

Η Τουρκία προκαλεί μεγαλύτερη νευρικότητα στους ξένους επιχειρηματίες γιατί δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επίσημα το αν θα ανανεώσει τις οικονομικές συμφωνίες με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οι οποίες λήγουν το Μάϊο και αποτελούν σημαντικό δείκτη εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών προς την τουρκική οικονομία.

Ο Αλπασλάν Κορκμάζ, επικεφαλής του Τουρκικού Οργανισμού Ξένων Επενδύσεων, επιμένει ότι δεν συντρέχουν λόγοι ανησυχίας.

Το 2007, οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην Τουρκία έφτασαν το ποσό ρεκόρ των 22 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με ακόμη καλύτερες προβλέψεις για το ερχόμενο έτος. Απόγονος τούρκου Gastarbeiter στην Ελβετία, ο κύριος Κορκμαζ άφησε την θέση του ως επικεφαλής του πρακτορείου FDI στο Φράϊμπουργκ, το 2006.

Από τότε γυρίζει ολόκληρο τον πλανήτη για να προσελκύσει ξένους επενδυτές στην Τουρκία και να προωθήσει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Στις 28 Φεβρουαρίου κατήγαγε την πρώτη του νίκη με το νόμο που ψήφισε το τουρκικό Κοινοβούλιο και δίνει φοροαπαλλαγές σε επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν πάνω από 50 εργαζόμενους στον τομέα της έρευνας και της επέκτασης των δραστηριοτήτων τους.

Ο κύριος Κορκμάζ πιστεύει ότι τα οικονομικά κίνητρα θα προσελκύσουν περισσότρες αυτοκινητοβιομηχανίες και εταιρείες νέων τεχνολογιών, ενισχύοντας τις εξαγωγές.

Η Magna International, βιομηχανία παραγωγής ανταλλακτικών αυτοκινήτων σχεδιάζει να επενδύσει 500 εκατομμύρια δολάρια στην Τουρκία για να επεκτείνει το εργοστάσιο της που ήδη υπάρχει, με την προοπτική δημιουργίας 4.000 θέσεων εργασίας.

Η ρωσική εταιρεία παραγωγής χάλυβα ΟΑΟ Magnitogorsk, ανακοίνωσε ότι θα χτίσει ένα τεράστιο εργοστάσιο παραγωγής χάλυβα, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων στις τουρκικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας.

Οι περισσότεροι επενδυτές από τη Δύση συμφωνούν ότι το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Τουρκία βελτιώθηκε μετά την άνοδο του ισλαμικού Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στην εξουσία το 2002.

Η άνοδος του ΑΕΠ έφτασε το 6.6%, ο πληθωρισμός δαμάστηκε και οι άμεσες ξένες επενδύσεις έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ, ενώ η γραφειοκρατία περιορίσθηκε αισθητά.

Παλαιότερα η ένταξη μιας εταιρείας στα σχετικά κρατικά μητρώα μπορούσε να πάρει μήνες ενώ τώρα πέρνει μόνον ημέρες δηλώνει δικηγόρος που ασχολείται με τις επιχειρήσεις.

Σε μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας για την ευκολία εκτέλεσης επενδυτικών δραστηριοτήτων, η Τουρκία καταλαμβάνει την 57η θέση το 2008, από 65η θέση το 2007, σε κατάλογο 178 χωρών.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της PricewaterhouseCoopers, η τουρκική οικονομία θα έχει το μέγεθος της ιταλικής το 2050.

Υπάρχουν όμως ακόμη πολλά εμπόδια, για παράδειγμα ξένες εταιρείες μπορεί να κάνουν χρόνια να λάβουν άδεια εργασιών. “Στα κατώτερα στρώματα της γραφειοκρατίας υπάρχει μεγάλη εχθρότητα για τους ξένους” δηλώνει ξένος χρηματιστής που εργάζεται στην Τουρκία.

Συνήθως τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων εταιρειών που δεν είναι Τούρκοι, χρειάζεται να έχουν και άδεια παραμονής στην Τουρκία. Υπάρχει δε μεγάλη ανησυχία ότι το συνταγματικό δικαστήριο της Τουρκίας θα καταργήσει το νόμο που επιτρέπει στους ξένους που εργάζονται εκεί να μην πληρώνουν φόρους.

Προς το παρόν τα τουρκικά μέσα μαζικής ενημέρωσης κατακλύζονται από υστερικά ρεπορτάζ για “μυστηριώδεις Ισραηλινούς που αγοράζουν εκτάσεις γης στα σύνορα με τη Συρία και για επενδυτές από τον Περσικό Κόλπο που έχουν στόχο την αραβική διείσδυση στην οικονομία της Κωνσταντινούπολης”.

Το δυσκολότερο έργο για τον κύριο Κορκμάζ είναι να προσελκύσει παραγωγικές επενδύσεις στην Τουρκία. Μόνο το 20% των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Τουρκία δημιούργησαν νέες θέσεις εργασίας. Το υπόλοιπο αφορούσε εξαγορές και συγχωνεύσεις(70%), και αγορές γης(10%). Αυτός ο χρόνος δεν αναμένεται να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα.

Οι περισσότερες ξένες επενδύσεις αναμένεται να έλθουν με την πώληση της κρατικής τράπεζας Halkbank, και άλλων κρατικών περιουσιακών στοιχείων, περιλαμβανομένων του κρατικού λότο, και μέρους του δικτύου διανομής φυσικού αερίου.

Ακόμη όμως και τα εργοστάσια αυτοκινήτων και άλλα project για τα οποία ο κύριος Κορκμάζ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος, δεν αποτελούν πανάκεια. Τα περισσότερα από τα μχανήματα και τα υλικά που χρησιμοποιούν είναι εισαγόμενα.

Ο Ντέϊβιντ Έντγκερλι , οικονομικός σύμβουλος που ζει και εργάζεται στην Κωνσταντινούπολη, εκφράζει την άποψη ότι η Τουρκία μεταμορφώνεται σε “θυγατρική οικονομία μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών και ξένων χωρών”.

Πιστεύει ότι η πραγματική οικονομική απειλή για την Τουρκία προέρχεται από χώρες όπως το Ιράν και το Πακιστάν, που διαθέτουν νεαρούς σε ηλικία πληθυσμούς και χαμηλό εργατικό κόστος. Οι ξένοι κατασκευαστές που σήμερα εγκαθίστανται ή βρίσκονται στην Τουρκία, θα μπορούσαν εύκολα και γρήγοραμ να μεταφερθούν στις χώρες αυτές.


SKAI